Khi một người qua đời để lại di sản thừa kế, việc xác định ai là người được hưởng di sản là vấn đề quan trọng và thường phát sinh nhiều tranh chấp trong thực tế. Một trong những tình huống đặc biệt được nhiều người quan tâm là trường hợp người thừa kế còn đang trong bụng mẹ tại thời điểm người để lại di sản chết. Vậy theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành, con chưa sinh ra có được hưởng một suất thừa kế hay không? Bài viết dưới đây của Công ty Luật Trường Nhựt sẽ phân tích cụ thể quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này.
Thừa kế là việc chuyển dịch tài sản, quyền và nghĩa vụ tài sản của người đã chết cho những người còn sống. Tài sản để lại được gọi là di sản.
Theo Điều 609 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
“Cá nhân có quyền lập di chúc để định đoạt tài sản của mình; để lại tài sản của mình cho người thừa kế theo pháp luật; hưởng di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật.”
Như vậy, người để lại di sản có quyền chỉ định người thừa kế bằng di chúc hoặc nếu không có di chúc thì di sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật.
Điều 613 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
“Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.”
Theo quy định trên, người được hưởng di sản thừa kế không nhất thiết phải đã được sinh ra vào thời điểm người để lại di sản qua đời.
Pháp luật công nhận quyền thừa kế của thai nhi nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện:
Đây là quy định thể hiện tính nhân văn của pháp luật, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em ngay từ khi còn trong bụng mẹ.
Theo Điều 611 Bộ luật Dân sự năm 2015:
“Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết.”
Ví dụ:
Ông A chết ngày 01/01/2026.
Tại thời điểm này, con dâu của ông A đang mang thai được 05 tháng.
Đến ngày 01/05/2026, cháu nội của ông A được sinh ra khỏe mạnh.
Trong trường hợp này, mặc dù cháu nội chưa được sinh ra tại thời điểm ông A chết nhưng do đã thành thai trước ngày 01/01/2026 và sinh ra còn sống nên vẫn được xác định là người thừa kế của ông A theo quy định pháp luật.
Câu trả lời là có.
Khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo Điều 613 Bộ luật Dân sự năm 2015, thai nhi sau khi được sinh ra còn sống sẽ được hưởng phần di sản tương ứng như những người thừa kế khác cùng hàng thừa kế.
Ví dụ:
Ông B chết không để lại di chúc.
Hàng thừa kế thứ nhất của ông B gồm:
Tại thời điểm ông B chết, bà E đang mang thai 07 tháng.
Sau đó đứa trẻ được sinh ra khỏe mạnh.
Trong trường hợp này, di sản của ông B sẽ được chia đều cho 04 người con và người vợ thuộc hàng thừa kế thứ nhất.
Người con được sinh ra sau khi ông B chết vẫn được hưởng một phần di sản ngang bằng với các anh chị em khác.
Trong thực tế, việc chia di sản thường được thực hiện khi người mẹ vẫn đang mang thai. Để bảo vệ quyền lợi của thai nhi, pháp luật đã có quy định riêng.
Theo khoản 1 Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015:
“ Khi phân chia di sản, nếu có người thừa kế cùng hàng đã thành thai nhưng chưa sinh ra thì phải dành lại một phần di sản bằng phần mà người thừa kế khác được hưởng để nếu người thừa kế đó còn sống khi sinh ra được hưởng; nếu chết trước khi sinh ra thì những người thừa kế khác được hưởng.”
Quy định này có ý nghĩa rất quan trọng.
Theo đó, trước khi tiến hành chia di sản, những người thừa kế phải xác định có hay không trường hợp thai nhi đã thành thai trước thời điểm mở thừa kế.
Nếu có, phần di sản tương ứng của thai nhi phải được tạm thời giữ lại.
Sau khi đứa trẻ được sinh ra:
Đứa trẻ sẽ được nhận phần di sản đã được dành lại.
Phần di sản đã dành lại sẽ được chia cho các đồng thừa kế còn lại theo quy định pháp luật.
Câu trả lời là có.
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, người lập di chúc có quyền chỉ định người thừa kế.
Nếu tại thời điểm lập di chúc hoặc tại thời điểm người để lại di sản chết đã có thai nhi được thành thai thì thai nhi vẫn có thể trở thành người thừa kế theo di chúc.
Ví dụ:
Ông X lập di chúc để lại toàn bộ tài sản cho các cháu nội của mình.
Tại thời điểm ông X qua đời, con trai của ông X có vợ đang mang thai 06 tháng.
Sau khi sinh ra, đứa trẻ còn sống.
Nếu nội dung di chúc xác định toàn bộ cháu nội, cháu ngoại đều được hưởng di sản thì người cháu được sinh ra sau thời điểm ông X chết vẫn có quyền nhận phần thừa kế theo di chúc.
Không phải mọi trường hợp con sinh ra sau khi người để lại di sản chết đều được hưởng thừa kế.
Một số trường hợp không đủ điều kiện hưởng di sản gồm:
Ví dụ:
Ông M chết ngày 01/01/2026.
Đến tháng 03/2026, con trai ông M mới có con.
Đứa trẻ này không được xem là đã thành thai trước khi ông M chết nên không có quyền hưởng di sản của ông M.
Nếu thai nhi chết lưu hoặc chết trong bụng mẹ trước khi được sinh ra thì không đáp ứng điều kiện “sinh ra và còn sống” theo Điều 613 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Khi đó, phần di sản đã được dành lại sẽ được chia cho những người thừa kế khác.
Điều 621 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định một số trường hợp không được quyền hưởng di sản như cố ý xâm phạm tính mạng người để lại di sản, giả mạo di chúc...
Tuy nhiên, trên thực tế quy định này hầu như không đặt ra đối với thai nhi.
Việc pháp luật công nhận quyền hưởng di sản của người đã thành thai nhưng chưa sinh ra có ý nghĩa rất lớn:
Đây là cơ chế pháp lý quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ em ngay từ khi còn trong giai đoạn bào thai.
Theo quy định tại Điều 613 Bộ luật Dân sự năm 2015, con chưa sinh ra vẫn được hưởng một suất thừa kế nếu đã thành thai trước thời điểm người để lại di sản chết và được sinh ra còn sống sau thời điểm mở thừa kế. Khi tiến hành phân chia di sản, những người thừa kế phải dành lại một phần di sản tương ứng cho thai nhi theo quy định tại Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015. Sau khi đứa trẻ được sinh ra còn sống, phần di sản này sẽ thuộc quyền sở hữu của người con đó như các đồng thừa kế khác.
Nếu Quý khách hàng có vướng mắc liên quan đến thừa kế, phân chia di sản, tranh chấp quyền thừa kế hoặc các vấn đề pháp lý khác về dân sự và hôn nhân gia đình, hãy liên hệ Công ty Luật Trường Nhựt để được luật sư tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
Nếu Quý khách hàng đang gặp vướng mắc liên quan đến tranh chấp nhà đất, hợp đồng tặng cho, thừa kế hoặc sang tên quyền sử dụng đất, hãy liên hệ Công ty Luật Trường Nhựt để được hỗ trợ và tư vấn kịp thời theo đúng quy định pháp luật.
LIÊN HỆ LUẬT SƯ TƯ VẤN:
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM