Thừa kế là một trong những chế định quan trọng của pháp luật dân sự, nhằm bảo đảm việc chuyển giao tài sản của người đã chết cho những người còn sống theo ý chí của người để lại di sản hoặc theo quy định của pháp luật. Trong thực tiễn, không phải mọi trường hợp người chết đều để lại di chúc hoặc di chúc đều hợp pháp. Khi đó, việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo thừa kế theo pháp luật, trong đó xác định đúng hàng thừa kế là bước đầu tiên và có ý nghĩa quyết định đến việc ai được quyền hưởng di sản.
Không ít người nhầm lẫn giữa hàng thừa kế, thứ tự ưu tiên hưởng di sản và phạm vi người được hưởng thừa kế, dẫn đến tranh chấp kéo dài trong gia đình. Vậy hàng thừa kế được xác định như thế nào? Ai thuộc hàng thừa kế thứ nhất, thứ hai và thứ ba? Khi nào người ở hàng thừa kế sau mới được hưởng di sản?
Trong bài viết dưới đây, Công ty Luật Trường Nhựt sẽ phân tích cụ thể các quy định của pháp luật Việt Nam về hàng thừa kế và những vấn đề cần lưu ý khi chia di sản.
"Hàng thừa kế" là cách pháp luật xác định thứ tự ưu tiên của những người được hưởng di sản trong trường hợp thừa kế theo pháp luật.
Khác với thừa kế theo di chúc, nơi người lập di chúc có quyền chỉ định người hưởng di sản, trong thừa kế theo pháp luật, việc xác định người được hưởng sẽ căn cứ vào quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng giữa người để lại di sản với những người còn sống.
Việc phân chia di sản sẽ được thực hiện theo từng hàng thừa kế và chỉ khi không còn người ở hàng thừa kế trước hoặc những người ở hàng đó không có quyền hưởng, bị truất quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản thì người ở hàng thừa kế tiếp theo mới được hưởng.
Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong các trường hợp chủ yếu sau:
Trong các trường hợp này, việc xác định đúng hàng thừa kế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của các thành viên trong gia đình.
Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015, người thừa kế theo pháp luật được xác định theo ba hàng thừa kế sau:
" Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;"
Đây là hàng thừa kế có quyền ưu tiên cao nhất, bao gồm:
Đây là những người có quan hệ hôn nhân hoặc quan hệ huyết thống, nuôi dưỡng gần gũi nhất với người để lại di sản.
Nếu còn ít nhất một người thuộc hàng thừa kế thứ nhất đủ điều kiện hưởng di sản thì người ở hàng thừa kế thứ hai và thứ ba sẽ không được hưởng.
" Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
Nếu không còn ai thuộc hàng thừa kế thứ nhất hoặc tất cả những người ở hàng này đều không có quyền hưởng, bị truất quyền hưởng hoặc từ chối nhận di sản thì hàng thừa kế thứ hai sẽ được hưởng."
Hàng thừa kế thứ hai gồm:
" Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;"
Trong trường hợp không còn người ở hàng thừa kế thứ nhất và thứ hai được hưởng, hàng thừa kế thứ ba sẽ được xác định, gồm:
Khoản 2 Điều 651 Bộ luật Dân sự quy định:
Những người cùng hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau, trừ trường hợp có quy định khác của pháp luật.
Ví dụ:
Người chết không để lại di chúc, để lại vợ và hai người con.
Trong trường hợp này, hàng thừa kế thứ nhất gồm:
Di sản sẽ được chia đều thành ba phần bằng nhau.
Người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
Điều này thể hiện nguyên tắc ưu tiên của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi của những người có quan hệ gần gũi nhất với người để lại di sản.
Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, con riêng không đương nhiên thuộc hàng thừa kế của cha dượng hoặc mẹ kế.
Tuy nhiên, nếu giữa con riêng với cha dượng hoặc mẹ kế có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha mẹ và con, thì họ có quyền thừa kế di sản của nhau và được xác định như quan hệ cha mẹ, con theo quy định của pháp luật.
Không phải mọi người thuộc hàng thừa kế đều được hưởng di sản.
Theo Điều 621 Bộ luật Dân sự năm 2015, một số trường hợp không được quyền hưởng di sản, như:
Ngoài ra, người lập di chúc cũng có quyền truất quyền hưởng di sản của người thừa kế theo di chúc trong phạm vi pháp luật cho phép.
Trong thực tế, nhiều tranh chấp phát sinh do:
Việc có luật sư tư vấn ngay từ đầu sẽ giúp:
Công ty Luật Trường Nhựt cung cấp các dịch vụ pháp lý liên quan đến thừa kế, bao gồm:
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, chúng tôi luôn đồng hành cùng khách hàng để đưa ra giải pháp phù hợp, đúng quy định pháp luật và hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh.
Hàng thừa kế là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định ai được quyền hưởng di sản trong trường hợp thừa kế theo pháp luật. Việc xác định đúng hàng thừa kế, đúng thứ tự ưu tiên và đúng phạm vi người được hưởng sẽ giúp bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình, đồng thời hạn chế các tranh chấp phát sinh.
Nếu bạn cần tư vấn về xác định hàng thừa kế, lập di chúc, khai nhận di sản hoặc giải quyết tranh chấp thừa kế, Công ty Luật Trường Nhựt luôn sẵn sàng đồng hành với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, tận tâm và chuyên nghiệp để bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.
👉 LIÊN HỆ LUẬT SƯ TƯ VẤN:
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM