Trong thực tế, tranh chấp về lối đi chung là một trong những dạng tranh chấp đất đai diễn ra khá phổ biến, đặc biệt tại khu vực đô thị, khu dân cư đông đúc hoặc những thửa đất nằm phía trong không tiếp giáp với đường giao thông công cộng. Nhiều trường hợp các bên từng sử dụng chung một lối đi trong thời gian dài nhưng sau đó phát sinh mâu thuẫn khi một bên xây dựng công trình, rào chắn hoặc ngăn cản việc đi lại của bên còn lại.
Không ít người cho rằng phần đất thuộc quyền sử dụng của mình thì có toàn quyền đóng lối đi hoặc cấm người khác sử dụng. Tuy nhiên, pháp luật dân sự đã có những quy định cụ thể nhằm bảo đảm quyền tiếp cận đường công cộng của các bất động sản bị vây bọc, đồng thời cân bằng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ sử dụng đất liền kề.
Vậy pháp luật quy định như thế nào về lối đi chung? Khi phát sinh tranh chấp thì giải quyết ra sao? Hãy cùng Công ty Luật Trường Nhựt tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
Các quy định liên quan đến tranh chấp lối đi chung hiện nay được điều chỉnh chủ yếu bởi các văn bản sau:
Hiện nay, pháp luật không đưa ra khái niệm chính thức về "lối đi chung". Tuy nhiên, trên thực tế, lối đi chung được hiểu là phần diện tích đất được nhiều người cùng sử dụng để đi lại, kết nối với đường giao thông công cộng hoặc phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất.
Lối đi chung có thể được hình thành từ:
Theo Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, chủ sở hữu bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng thì có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ.
Lối đi được mở phải bảo đảm các nguyên tắc:
Đây là một trong những quyền dân sự được pháp luật bảo vệ nhằm bảo đảm việc khai thác, sử dụng bất động sản không bị cản trở.
Nếu một bất động sản bị vây bọc hoàn toàn và không có lối đi ra đường công cộng thì chủ sở hữu bất động sản liền kề có nghĩa vụ dành một lối đi hợp lý theo quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, việc mở lối đi không có nghĩa người yêu cầu được quyền lựa chọn bất kỳ vị trí nào.
Khi xác định vị trí lối đi cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố như:
Trong nhiều trường hợp, Tòa án sẽ tiến hành xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản để lựa chọn phương án phù hợp nhất.
Theo khoản 1 Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015, người được dành lối đi phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu sự hạn chế quyền, trừ các trường hợp:
Mức bồi thường do các bên tự thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được thì có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.
Việc bồi thường nhằm bảo đảm quyền lợi cho chủ sử dụng đất bị ảnh hưởng do phải dành một phần diện tích đất để người khác đi qua.
Trong thực tế, tranh chấp thường phát sinh từ các hành vi như:
Các hành vi này có thể làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sử dụng đất hợp pháp của người khác và là nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ kiện kéo dài.
Đây luôn là phương thức được khuyến khích trước tiên.
Các bên có thể trao đổi về:
Nếu đạt được thỏa thuận thì nên lập thành văn bản để hạn chế tranh chấp về sau.
Nếu không thương lượng được, các bên có thể đề nghị hòa giải tại cơ sở hoặc thông qua Ủy ban nhân dân cấp xã.
Đối với một số tranh chấp đất đai theo Luật Đất đai năm 2024, hòa giải tại UBND cấp xã là thủ tục bắt buộc trước khi khởi kiện.
Nếu các bên không thể tự giải quyết thì người có quyền, lợi ích bị xâm phạm có thể khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.
Khi giải quyết vụ án, Tòa án sẽ xem xét:
Trên cơ sở đó, Tòa án sẽ quyết định có hay không việc mở lối đi, vị trí, kích thước lối đi và nghĩa vụ bồi thường.
Người khởi kiện cần chuẩn bị các tài liệu như:
Việc chuẩn bị đầy đủ chứng cứ sẽ giúp quá trình giải quyết vụ án diễn ra thuận lợi và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người khởi kiện.
Để hạn chế rủi ro pháp lý, các bên nên lưu ý:
Việc xử lý đúng quy định pháp luật ngay từ đầu sẽ giúp tránh được các tranh chấp kéo dài, phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến quan hệ láng giềng.
Tranh chấp về lối đi chung là một dạng tranh chấp dân sự khá phổ biến, nhưng hoàn toàn có thể được giải quyết nếu các bên hiểu đúng quy định của pháp luật. Bộ luật Dân sự năm 2015 đã quy định rõ quyền về lối đi qua đối với bất động sản bị vây bọc, đồng thời đặt ra nguyên tắc bảo đảm hài hòa quyền, lợi ích của cả người có nhu cầu sử dụng lối đi và chủ sở hữu bất động sản chịu sự hạn chế quyền.
Khi phát sinh tranh chấp, các bên nên ưu tiên thương lượng, hòa giải trên tinh thần thiện chí. Trường hợp không đạt được kết quả, việc khởi kiện tại Tòa án là phương thức bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định của pháp luật.
Nếu Quý khách đang gặp vướng mắc liên quan đến tranh chấp lối đi chung, quyền về lối đi qua, tranh chấp ranh giới đất hoặc các tranh chấp khác liên quan đến quyền sử dụng đất, Công ty Luật Trường Nhựt với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng tư vấn, đại diện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của Quý khách trong suốt quá trình giải quyết vụ việc.
👉 LIÊN HỆ LUẬT SƯ TƯ VẤN:
Cám ơn bạn đã gửi đánh giá cho chúng tôi! Đánh giá của bạn sẻ giúp chúng tôi cải thiện chất lượng dịch vụ hơn nữa.
ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM